BÁO CÁO LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẾN PHAO TL14 và  TL15

BÁO CÁO LẬP DỰ ÁN ĐẦU TƯ BẾN PHAO TL14 và  TL15

(Thuyết minh tổng thể – khai thác hàng hải, logistics và chuyển tải)

Dự án đầu tư xây dựng bến phao TL14 tại khu vực sông Ngã Bảy – Thiềng Liềng được hình thành trên cơ sở nhu cầu thực tiễn cấp thiết của hệ thống cảng biển khu vực Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh hệ thống cảng biển TP. Hồ Chí Minh hiện hữu đang bị hạn chế về độ sâu luồng, chưa thể tiếp nhận tàu trọng tải lớn trên 50.000 DWT đầy tải, thì mô hình bến phao chuyển tải nổi trên sông được xem là giải pháp linh hoạt, hiệu quả và phù hợp trong giai đoạn trung hạn .

Theo định hướng quy hoạch phát triển cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực sông Ngã Bảy thuộc hệ thống cảng biển nhóm 5 (Đông Nam Bộ) được xác định là vùng có tiềm năng phát triển các điểm neo đậu, chuyển tải hàng hóa. Đặc biệt, việc nâng cấp tuyến luồng hàng hải Sài Gòn – Vũng Tàu cho phép tàu có trọng tải lên đến 50.000 DWT đầy tải hoặc 70.000 DWT giảm tải tiếp cận khu vực này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các bến phao trung chuyển hàng hóa quy mô lớn .

Dự án bến phao TL14 được đề xuất đầu tư nhằm phục vụ hoạt động chuyển tải hàng hóa (chủ yếu là hàng rời như than, vật liệu xây dựng, hàng tổng hợp), kết hợp làm điểm neo đậu tránh trú bão và điều tiết tàu thuyền. Đây là mô hình “cảng nổi” có chi phí đầu tư thấp hơn nhiều so với cảng cứng truyền thống, nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả khai thác và tính linh hoạt cao.

Về vị trí, dự án được triển khai tại khu vực sông Ngã Bảy, thuộc vùng biển Thiềng Liềng – huyện Cần Giờ, TP. Hồ Chí Minh. Đây là khu vực có điều kiện thủy văn thuận lợi, độ sâu luồng đảm bảo, ít chịu ảnh hưởng của sóng lớn, phù hợp cho hoạt động neo đậu và chuyển tải hàng hóa. Đồng thời, khu vực này cũng nằm trong hành lang giao thông hàng hải quan trọng kết nối hệ thống cảng TP. Hồ Chí Minh với cụm cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải.

Về quy mô, dự án có diện tích mặt nước sử dụng khoảng 2,68 ha, bao gồm khu vực bố trí phao neo, hệ thống xích neo, rùa neo và vùng nước hoạt động của tàu . Các hạng mục chính của dự án bao gồm: hệ thống phao neo, hệ thống xích neo, khối bê tông neo (rùa neo), khu vực nạo vét đảm bảo độ sâu, và các thiết bị phục vụ chuyển tải hàng hóa.

Hệ thống phao neo được thiết kế đảm bảo khả năng tiếp nhận tàu có trọng tải lớn, chịu được điều kiện thủy văn khu vực và đảm bảo an toàn hàng hải. Xích neo và rùa neo được tính toán theo tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm đảm bảo độ ổn định, tránh trôi dạt trong điều kiện gió mạnh hoặc dòng chảy lớn. Ngoài ra, khu vực đáy sông được nạo vét cục bộ để đảm bảo độ sâu thiết kế, phục vụ hoạt động của tàu.

Về công nghệ khai thác, hoạt động tại bến phao TL14 chủ yếu là chuyển tải hàng hóa từ tàu mẹ (trọng tải lớn) sang tàu con (trọng tải nhỏ hơn) hoặc ngược lại. Quá trình này được thực hiện thông qua hệ thống cẩu nổi, băng tải hoặc thiết bị chuyên dụng tùy theo loại hàng hóa. Đây là công nghệ phổ biến trong ngành hàng hải, có độ an toàn cao và hiệu quả khai thác tốt.

Về tổ chức vận hành, dự án sẽ bố trí hệ thống điều phối tàu ra vào bến, đảm bảo an toàn hàng hải và tránh xung đột giao thông. Các tàu vào khu vực bến phao sẽ được hướng dẫn neo đậu theo quy trình, đảm bảo khoảng cách an toàn và tuân thủ quy định của cơ quan quản lý hàng hải.

Tổng mức đầu tư của dự án bến phao TL14 tương đối thấp so với các dự án cảng truyền thống, do không cần xây dựng cầu cảng, bến bãi trên đất liền. Chi phí đầu tư chủ yếu tập trung vào hệ thống phao neo, thiết bị neo, nạo vét và các hạng mục phụ trợ. Đây là lợi thế lớn giúp rút ngắn thời gian triển khai và giảm áp lực vốn đầu tư ban đầu.

Về hiệu quả kinh tế, dự án bến phao mang lại nguồn thu từ phí neo đậu, phí chuyển tải hàng hóa và các dịch vụ hàng hải liên quan. Với nhu cầu chuyển tải ngày càng tăng do hạn chế của hệ thống cảng hiện hữu, sản lượng hàng hóa thông qua bến phao có thể đạt hàng triệu tấn mỗi năm. Theo số liệu khu vực, sản lượng chuyển tải tại khu vực sông Ngã Bảy đã đạt khoảng 5,5 triệu tấn/năm , cho thấy tiềm năng khai thác rất lớn.

Chi phí vận hành của bến phao tương đối thấp, chủ yếu bao gồm chi phí quản lý, bảo trì thiết bị và điều phối tàu. Do đó, biên lợi nhuận của dự án thường cao hơn so với các dự án hạ tầng truyền thống. Thời gian hoàn vốn dự kiến nhanh, chỉ khoảng 5 – 7 năm, tùy theo mức độ khai thác.

Ngoài hiệu quả tài chính, dự án còn mang lại nhiều lợi ích kinh tế – xã hội. Việc phát triển bến phao giúp giảm tải cho hệ thống cảng biển hiện hữu, tối ưu hóa chuỗi logistics và giảm chi phí vận tải. Đồng thời, dự án góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế biển, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực.

Về môi trường, dự án đã được nghiên cứu và đánh giá theo quy định pháp luật. Các tác động môi trường chủ yếu phát sinh trong quá trình thi công và vận hành, bao gồm nước thải, khí thải, chất thải rắn và nguy cơ sự cố tràn dầu. Tuy nhiên, các tác động này có thể được kiểm soát thông qua các biện pháp kỹ thuật và quản lý phù hợp.

Đặc biệt, dự án không lấn chiếm các hệ sinh thái nhạy cảm như rừng ngập mặn, không ảnh hưởng đến đa dạng sinh học khu vực. Hoạt động của dự án được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo không gây suy thoái môi trường tự nhiên .

Về pháp lý, dự án thuộc đối tượng phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt. Đồng thời, dự án phải tuân thủ các quy định về an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên nước.

Tổng thể, dự án đầu tư bến phao TL14 là một giải pháp hạ tầng thông minh, linh hoạt và hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của hệ thống cảng biển Việt Nam. Đây không chỉ là một công trình phục vụ vận tải, mà còn là một “mắt xích” quan trọng trong chuỗi logistics quốc gia.

Bến phao TL14 không đơn thuần là một điểm neo đậu giữa dòng sông, mà là nơi dòng chảy của hàng hóa, kinh tế và cơ hội gặp nhau. Trong một thế giới mà tốc độ và chi phí quyết định năng lực cạnh tranh, những công trình như vậy chính là chìa khóa mở ra tương lai phát triển bền vững cho ngành hàng hải Việt Nam

PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ KINH TẾ VÀ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG MÔI TRƯỜNG

Dự án đầu tư bến phao TL15 – sông Ngã Bảy, Thiềng Liềng

Phân tích hiệu quả kinh tế và đánh giá tác động môi trường là hai trụ cột quan trọng quyết định tính khả thi và bền vững của dự án bến phao TL14. Với đặc thù là công trình hạ tầng hàng hải dạng “cảng nổi”, dự án không chỉ mang lại hiệu quả tài chính trực tiếp cho nhà đầu tư mà còn tạo ra giá trị lan tỏa lớn đối với hệ thống logistics và môi trường khu vực.

Về hiệu quả kinh tế, dự án được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế về chuyển tải hàng hóa tại khu vực sông Ngã Bảy – nơi hiện đã có hoạt động chuyển tải đạt khoảng 5,5 triệu tấn/năm và có xu hướng tăng mạnh trong những năm tới . Đây là nền tảng quan trọng đảm bảo tính khả thi của dự án ngay từ giai đoạn đầu vận hành.

Giả định quy mô khai thác của bến phao TL14 đạt khoảng 2 – 3 triệu tấn hàng hóa/năm trong giai đoạn đầu và có thể tăng lên 4 – 5 triệu tấn/năm khi khai thác ổn định, doanh thu của dự án chủ yếu đến từ phí neo đậu và phí chuyển tải hàng hóa. Với mức phí trung bình khoảng 15.000 – 25.000 đồng/tấn hàng hóa, doanh thu hàng năm có thể đạt từ 60 đến 120 tỷ đồng trong giai đoạn đầu và tăng lên 150 – 250 tỷ đồng/năm trong giai đoạn ổn định.

Ngoài ra, dự án còn có thể tạo thêm nguồn thu từ các dịch vụ phụ trợ như cung cấp nhiên liệu, nước ngọt, dịch vụ lai dắt, bảo trì và hỗ trợ tàu thuyền. Các nguồn thu này tuy chiếm tỷ trọng nhỏ (khoảng 10–15%) nhưng góp phần tăng tổng doanh thu và nâng cao hiệu quả khai thác tổng thể.

Về chi phí đầu tư, dự án bến phao có lợi thế lớn so với cảng truyền thống do không cần xây dựng cầu cảng, kho bãi trên đất liền. Tổng mức đầu tư dự kiến dao động trong khoảng 150 – 300 tỷ đồng, tập trung vào hệ thống phao neo, xích neo, rùa neo, nạo vét cục bộ và thiết bị hỗ trợ. Đây là mức đầu tư hợp lý, phù hợp với khả năng huy động vốn của doanh nghiệp và giảm áp lực tài chính ban đầu.

Chi phí vận hành hàng năm của dự án tương đối thấp, chủ yếu bao gồm chi phí nhân sự, bảo trì thiết bị, quản lý điều phối và chi phí an toàn hàng hải. Tổng chi phí vận hành ước tính khoảng 20 – 40 tỷ đồng/năm. Như vậy, lợi nhuận trước thuế của dự án có thể đạt từ 80 – 150 tỷ đồng/năm trong giai đoạn ổn định.

Với mức lợi nhuận này, thời gian hoàn vốn của dự án được ước tính chỉ khoảng 3 – 5 năm, một con số rất hấp dẫn trong lĩnh vực hạ tầng. Tỷ suất hoàn vốn nội bộ (IRR) có thể đạt mức 18 – 25%, phản ánh hiệu quả đầu tư cao và khả năng sinh lời tốt.

Phân tích nhạy cảm cho thấy dự án có khả năng chống chịu tốt trước biến động thị trường. Trong trường hợp sản lượng hàng hóa giảm 20%, dự án vẫn đảm bảo lợi nhuận và thời gian hoàn vốn trong khoảng 6 – 7 năm. Ngược lại, nếu sản lượng tăng nhanh nhờ phát triển logistics khu vực, lợi nhuận có thể tăng mạnh và rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống dưới 3 năm.

Không chỉ mang lại hiệu quả tài chính, dự án còn có ý nghĩa lớn về kinh tế – xã hội. Việc phát triển bến phao giúp giảm tải cho hệ thống cảng hiện hữu, giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế biển. Đồng thời, dự án tạo việc làm cho lao động địa phương và góp phần phát triển hạ tầng khu vực.

Song song với hiệu quả kinh tế, việc đánh giá tác động môi trường là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo dự án phát triển bền vững. Trong giai đoạn thi công, các tác động môi trường chủ yếu phát sinh từ hoạt động nạo vét, lắp đặt phao và vận chuyển thiết bị. Các nguồn tác động bao gồm tăng độ đục của nước, phát sinh bùn cát, tiếng ồn và khí thải từ phương tiện thi công.

Tuy nhiên, các tác động này mang tính tạm thời và có thể kiểm soát thông qua các biện pháp như thi công theo từng giai đoạn, sử dụng thiết bị hiện đại, hạn chế phát tán bùn cát và giám sát chất lượng nước. Việc nạo vét chỉ thực hiện cục bộ, không làm thay đổi lớn địa hình đáy sông, do đó không gây ảnh hưởng đáng kể đến dòng chảy và hệ sinh thái.

Trong giai đoạn vận hành, các tác động môi trường chủ yếu liên quan đến hoạt động của tàu thuyền, bao gồm nguy cơ tràn dầu, nước thải sinh hoạt từ tàu, khí thải động cơ và tiếng ồn. Đây là những yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ nhằm tránh gây ô nhiễm môi trường nước và không khí.

Để giảm thiểu tác động, dự án áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm ngặt như yêu cầu tàu thuyền tuân thủ quy định về xử lý chất thải, không xả trực tiếp ra môi trường; bố trí hệ thống thu gom chất thải; xây dựng phương án ứng phó sự cố tràn dầu; và giám sát thường xuyên chất lượng môi trường nước.

Một điểm tích cực quan trọng là dự án không lấn chiếm đất liền và không tác động đến các hệ sinh thái nhạy cảm như rừng ngập mặn Cần Giờ. Theo đánh giá, khu vực thực hiện dự án không có loài sinh vật quý hiếm, không nằm trong vùng bảo tồn nghiêm ngặt và không gây suy giảm đa dạng sinh học .

Ngoài ra, dự án còn góp phần giảm áp lực môi trường gián tiếp. Việc tối ưu hóa hoạt động vận tải và chuyển tải giúp giảm thời gian tàu chờ đợi, từ đó giảm tiêu hao nhiên liệu và phát thải khí nhà kính. Đây là lợi ích môi trường quan trọng nhưng thường ít được nhìn thấy trực tiếp.

Đối với rủi ro môi trường, các kịch bản sự cố như va chạm tàu, đứt neo hoặc tràn dầu đã được phân tích và xây dựng phương án ứng phó cụ thể. Dự án bố trí đầy đủ thiết bị ứng phó sự cố, đào tạo nhân sự và phối hợp với các lực lượng chức năng để đảm bảo xử lý kịp thời khi xảy ra sự cố.

Chương trình quản lý và giám sát môi trường được thiết kế xuyên suốt vòng đời dự án, bao gồm quan trắc định kỳ chất lượng nước, không khí và tiếng ồn; kiểm soát chất thải; và báo cáo định kỳ cho cơ quan quản lý. Đây là cơ sở để đảm bảo dự án luôn vận hành trong giới hạn cho phép và không gây tác động tiêu cực kéo dài.

Tổng thể, dự án bến phao TL15 là một mô hình đầu tư hiệu quả, kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường. Với chi phí đầu tư thấp, thời gian hoàn vốn nhanh và tác động môi trường được kiểm soát, dự án có tính khả thi cao và phù hợp với định hướng phát triển bền vững.

Đây không chỉ là một dự án hạ tầng đơn thuần, mà là một giải pháp thông minh cho bài toán logistics và môi trường. Khi được triển khai đúng cách, bến phao TL14 sẽ trở thành một điểm trung chuyển không chỉ của hàng hóa, mà còn của giá trị kinh tế, hiệu quả và sự cân bằng với thiên nhiên